Ertuğrul Özkök: Vehbi Koç’un kızını hangi müzikle istemeye geldi?

Ertuğrul Özkök, eşinin ismine gönderme yapan “Tansu’ya Mektuplar” başlığı altında yazdığı ve “newsletter” olarak paylaştığı yazılarında bugün, Semahat Arsel’in de “Kuşaktan Kuşağa” isimli hatıra kitabında birbirinden değişik anılar olduğunu belirterek, “Özellikle Rum dadı ile çekilen fotoğraf o günün sosyolojisini de çok âlâ anlatıyor. En değişiklerinden biri de Fenerbahçe Kulübü Lideri Ali Koç’un bir çocukluk fotoğrafı” diye yazdı.

Özkök’ün “Koç’un kızını hangi müzikle istemeye geldi” başlıklı yazısı şöyle:

Koç’un kızını hangi müzikle istemeye geldi

Geçen Perşembe akşamı, Taksim’de az sayıdaki gazetecinin farkına vardığı, bana nazaran sembolik açıdan çok manalı bir yemek vardı.
Bilhassa Koç kümesinin itibarlı markası Divan için hoş bir olaydı.
Zira “Divan Brasserie”, yenilenen Atatürk Kültür Merkezi’nin fuayesinde bir şubesini açtı.
Açılış yemeğine ben de davetliydim, lakin birebir gece Cem Yılmaz’ın Netflix için yaptığı “Erşan Kuneri” dizisinin galasına davetliydim ve daha evvelce kelam verdiğim için oraya gittim.

Seyahat Parkı’nda çok sembolik bir buluşma

Benim gözümde sembolik bir manası vardı bu olayın.
Divan, Seyahat olayları sırasında biber gazından kaçan insanların sığınması için kapılarını açan kuruluştu ve bu nedenle iktidarın kimi kalemleri tarafından da eleştirilmişti.
Halbuki çok insani bir davranıştı.
AKM ise, Seyahat şovları sırasında üzerine dev pankartlar asılan binaydı.
Sonra yıllar geçti.
Bugün AKM’de tıpkı Divan’ın bir şubesinin açılması, o hislerin aşıldığını gösteriyor.
Özlediğim bir şeydi bu benim.
Zira Divan Taksim bölgesinin sembol bir markası ve AKM’ye de çok yakıştı.

Doğal, Divan denince aklıma Vehbi Koç’un kızı Semahat Arsel geliyor.
Zira Divan bir manada onun yarattığı marka.

Koç aile albümünden Rum dadılı enteresan bir kare

Hoş bir tesadüf, Divan’ın AKM’de açıldığı şu günlerde Semahat Arsel’in de “Kuşaktan Kuşağa” isimli hatıra kitabı yayınlandı.
Merhum Vehbi Koç ve Suna Kıraç’tan sonra aileden gelen üçüncü hatıra kitabı bu.
Herbirinde de hiç bilmediğimiz çok değişik anılar var.
Buna bir de aileden sayılan Can Kıraç’ın kitabını ekleyebiliriz.
O da çok renkliydi…
Bu hatıra kitaplarının şöyle farklı bir yanı var. Kitapla birlikte ailenin fotoğraf albümleri de açılıyor ve bütün Türkiye’nin, kamu önündeki imajı ile tanıdığımız bu simalarla ilgili çok farklı fotoğraflar görüyoruz.
Mesela Can Kıraç’ın kitabında İnan Kıraç’ın küçüklüğünde çekilmiş, saçları kız çocuğu üzere uzatılmış bir fotoğrafı vardı.
Semahat Arsel’in kitabında da ailenin üç kızının ve Rahmi Koç’un çocukluğuna ilişkin çok değişik fotoğraflar yayınlanmış.
Bilhassa Rum dadı ile çekilen fotoğraf o günün sosyolojisini de çok güzel anlatıyor.
En değişiklerinden biri de Fenerbahçe Kulübü Lideri Ali Koç’un bir çocukluk fotoğrafı.

Fenerbahçe Kulübü Lideri Ali Koç dedesi Vehbi Koç ile

67 yıl evvel Koç’un konutunda pek efendi bir çocuk

Semahat Arsel’in kitabında bana çok sıcak gelen ve Vehbi Bey’in kızları ile ilgili çağdaş tavrını yansıtan çok hoş bir kısım var.
Semahat Arsel’in kaybettiği eşi merhum Nusret Arsel’le tanışması ve evlenmesinin öyküsü bu.
Motamot şöyle olmuş.
1955 yılının başlarında Vehbi Koç Ankara’daki konutunda genç bir adamı akşam yemeğine davet eder.
Vehbi Bey’in sık yaptığı bir şeydir. Şirketinde çalışan genç insanları konutuna davet ederdi.
O nedenle kızı Semahat Arsel bu daveti hiç yadırgamamış. Dikkatini çeken tek şey, o akşam babaannesinin de yemeğe katılmasıdır.
Genç adam yemekten sonra kalkıp masraf.
İşte o sırada garipsediği ikinci bir şey daha olur. Annesi gelen çocuğu beğenip beğenmediğini sorar.
Kızından aldığı karşılık şudur:
“Gayet efendi bir çocuk…”

Ankara Garı’nda iç kıpırdatan bir müsabaka

O sıralarda Semahat Arsel zattüre geçirmiş ve nekahat devrindedir. Havası ona âlâ geldiği için İstanbul’da Çiftehavuzlar’da deniz kenarında kiralanan Ragıp Paşa Köşk’ünde kalmaktadırlar.
Konuttaki yemekten birkaç gün sonra trenle İstanbul’a gitmek üzere Ankara Garı’na gelirler.
O periyotlarda tren seyahatlerinde uğurlama geleneği vardır.
Birçok akrabası ellerinde paketlerle onları uğurlamaya gelmiştir. Semahat Arsel işte o kalabalık içinde elinde kırmızı bir gülle duran bir genç adamı farkeder.
Üç akşam evvel yemeğe gelen çocuktur o…
Semahat Arsel o anki hissini kitapta şöyle yazıyordu:
“O vakit içimin kıpırdadığını hissettim…”

Vehbi Koç’un İstanbul trenindeki çok enteresan kelamı

Sonra tren hareket eder ve bir evllilik seyahatinin birinci istasyonuna gelirler.
Trende babası Vehbi Koç kızını karşısına oturtur ve sorar:
“Bu çocukla evlenmeyi düşünür müsün, düşünmez misin?”
Kızının yanıtını beklemeden devam eder:
“Eğer düşünürsen bir süre görüşün” der.
Semahat Arsel bu noktada babası Vehbi Koç’un çok kıymetli bir yanını şu cümlelerle anlatıyor:
“Babam gerek benim gerekse kardeşlerimin evlenmeleri konusunda çok anlayışlı ve açık hareket etti, kararı büsbütün bizlere bıraktı…”
Bu cümleler, Cumhuriyet Ankara’sının çağdaş anlayışını da çok hoş anlatmıyor mu…

“Tanışayım lakin evlenmeyi düşünmüyorum, ABD’ye gideceğim”

O gün istasyona gelen genç adamın ismi Nusret Arsel’dir…
Yani bugün Semahat Hanımın aldığı soyadını taşıyan insan.
Babası Mehmet Arsel, Koç şirketinin birinci çalışanlarındandır. Şirketin muhasebe müdürlüğünü yapmaktadır.
İki oğlu Nusret ve İlhan Arsel Avrupa’da eğitim almış ve hala Koç şirketinde çalışmaktadırlar.
O sırada Koç’un birinci ortaklarından Mösyö Bernard Nahum, Nurset’i tanımış ve Koç’a o tavsiye etmiştir.
Nahum bunu evvel Nusret Arsel’e açmış ve Semahat Hanım’la evlenmeyi düşünüp düşünmeyeceğini sormuş.
O da “Semahat Hanım’la tanışayım lakin ben Amerika’ya gitmeyi başıma koydum, şu anda evlenmeyi düşünmüyorum” demiş.

Evlenme teklifi yapılırken, pikaba konulan modül

Lakin bu karar lafta kalmış ve o yılın Ağustos ayında bir gün Nusret Arsel elinde hoş bir gül demeti ile Çiftehavuzlar’daki köşke gelmiş.
Sonra pikaba Mozart’ın 41’inci Senfonisi’ni koymuş.
Müzik çalmaya başlayınca “Benimle evlenir misiniz” diye sormuş.
Semahat Hanımın yanıtı ne olmuş derseniz, işte şu olmuş:
“Fikren ve kalben hazır olduğum için evet dedim…”
Sonra işler hızlanmış.
Nişan yapmamaya, onun yerine Semahat Arsel’in doğum günü olan 8 Eylül’de aile ortasında yüzük takmaya karar vermişler.

Yüzük takılacak akşam İstanbul’da bir felaket

Arsel ailesi İstanbul’a gelip Beyoğlu’ndaki Tokatlayan Oteli’ne yerleşmiştir.
Lakin tarihe dikkat…
Yıl 1955’dir… Gün ise 8 Eylül…
Türkiye tarihine kara leke olarak yazılan 6-7 Eylül olaylarının yaşandığı günler yani…
İstanbul’da Rumların yaşadığı mahallelere, işyerlerine o vicdansız taarruzların yapıldığı iki kanlı gece yani.
Yüzük Koçlar’ın Caddebostan’daki meskeninde takılacaktır.
Fakat o gece Beyoğlu’ndaki otelden çıkmak mümkün değildir.
Yeniden de canlarını tehlikeye atarak otelden çıkarlar ve biraz gecikme ile Koç’ların meskenine gelirler…
Kitapta Koç ailesinin çocuklarına dadılık yapan Rum bayana ne olduğu ile ilgili bir bilgi yok.
Fakat eminim yüzüğün takıldığı akşam onu hatırlamışlardır…
Bu ülkede herkesin hafızasında unutmak istediği, unutamasa da hatırlamak istemediği bu türlü acı anılar vardır.
Semahat-Nusret Arsel çiftinin düğünü için birinci adım işte bu türlü hüzünlü bir gecede atılır.

En solda Rum dadıları ile Rahmi Koç ve Semahat Arsel

Ve Seyahat’in ucundaki Divan Oteli açılıyor

Düğünleri ise 5 Ocak 1956 akşamı, Seyahat Parkı’nın ucunda yeni açılan Divan Oteli’nde yapılır.
O gece otele dışardan konuk alınmaz.
İsviçreli pastacıların hazırladığı pastalar yenir.
Gecenin süperstarı ise Müzeyyen Senar’dır… Yani Vehbi Bey’in en sevdiği sanatçı.
O gece yalnızca müzik söylemez, davetlileri kaldırarak bol bol oynatır.
1955 yılının bir Ağustos günü Mozart’ın 41’inci Senfonisi ile başlayan bu beraberlik, Nusret Arsel’in vefat ettiği 18 Ocak 2014 yılına kadar devam edecektir…

Sonraki gün Hürriyet’te birinci sayfadaki manşet

Hürriyet gazetesinin efsane genel yayın direktörü Necati Zincirkıran sonraki gün gazetenin birinci sayfasından haberi şöyle verecektir:
“Türkiye’nin en şahane düğünü, dün Divan Oteli’nde yapıldı…”
Haberde şöyle bir cümle vardır:
“Koç bu oteli ‘Türkiye’de bir Türk otel yapar ve işletebilir savıyla bedene getirmişti…”
Divan’ın o gece başlayan hoş serüveni, perşembe akşamı Atatürk’ün ismini taşıyan ve yine olağanüstü biçimde inşa edilen Kültür Merkezinin fuayesindeki Divan’la devam ediyor…
Artık Seyahat Parkı’nın iki ucunda birer Divan var…
Ve Fellini’nin Amarcord sinemasında dediği üzere:
“Et la nave va…”
Ve gemi gidiyor…

********

(*) Semahat Arsel: “Kuşaktan Kuşağa”; Hazırlayan: Ayşe N. Sümer; Yapı Kredi Yayınları; Mart 2022